Part of creating art is questioning how to make art

Kunst en wetenschap. Wat maakt het interessant voor de kunstenaar en hoe kan beeldende kunst gebruikt worden binnen wetenschappelijk onderzoek?

10/12/2016

Of kunst als wetenschap? Kunstwerken gepresenteerd als discussiestuk in plaats van een object aan de muur? Een positief gevolg daarvan is dat je als toeschouwer niet meer gapend van bewondering hoeft toe te kijken, en ook niet wegkomt met onverschilligheid. Een negatief gevolg kan zijn dat je het meer gaat om het uitwerken van een idee met de daarvoor geschikte middelen dan om het maken van een meesterwerk. Conceptuele kunst dus.

De aversie die bestaat tussen kunst en wetenschap is hardnekkig te noemen. Wederzijds onbegrip van kunstenaars naar academici en vica versa. Karel Appel zei dertig jaar geleden nog: ‘Ik rotzooi maar wat an.’ Waar komt die behoefte vandaan bij hedendaagse kunstenaars om te reflecteren op hun werk en er zelfs op te promoveren? Aan de andere, wat is wetenschap? In sommige exacte disciplines betekent het dat je een hypothese opstelt, experimenten doet en dat de uitkomsten van dat onderzoek herhaalbaar zijn. Dat is een heel conventionele opvatting van wetenschap.

Voor het project Voice4Thought

Het kunst en wetenschap project Voice4Thought (V4T) slaat een brug tussen deze twee werelden. Bijvoorbeeld uit de samenwerking tussen kunst en wetenschap ontstaat een meerwaarde ook buiten de kunsten. Kunst en wetenschap zijn niet gescheiden domeinen, maar twee dimensies in de gemeenschappelijke culturele ruimte. Kunst zonder onderzoek ontbreekt een essentiële basis, dit is ook het geval voor de wetenschap. Allebei zijn bezig met (culturele) ontwikkelingen en zoeken en evenwicht tussen traditie en innovatie.

Kunstenaars hebben vaak een geheel eigen denkwijze en kijken soms anders aan tegen maatschappelijke en/of sociale ontwikkelingen. Met hun beeldende werk kunnen zij nieuwe gezichtspunten aanreiken. En emoties kunnen, zonder gebruik van woorden, direct op mensen over gedragen worden. Het proces wat in de wetenschap gebruikt wordt, onderzoek, methode en analyse, verschilt niet veel van wat de kunstenaar hanteert voor het maken van nieuw werk.

Voor het project V4T is dan ook het eindresultaat net zo belangrijk als het proces daar naartoe. Tot nu toe werd de ‘kunst’ binnen het project alleen weergegeven door verscheidende kunstenaars uit te nodigen om hun reflectie te geven op het project en hun werk te presenteren op een expositie binnen het jaarlijkse festival. Door kunstenaars als ‘veldonderzoeker’ mee te sturen gebruik je actief onderzoek binnen de beeldende kunst.

De gemeenschappelijke doelstellingen van de kunstenaar en de wetenschappelijk onderzoeker kan op deze manier verder worden benadrukt en de essentie van het festival kan beter worden gecommuniceerd naar een breder publiek. Het is de dialoog die wordt gegenereerd niet alleen door de artistieke productie, maar het artistieke proces dat gunstig voor de V4T project kan zijn.

Voor de kunstenaar

Voor de kunstenaar staat het eindresultaat voorop maar door meer aandacht te leggen op het proces daar naar toe wordt je gedwongen een reflectie te geven op je eigen werk. Als niet conceptionele beeldend kunstenaar heb ik daar nooit behoefte aan gehad, maar door dit project word ik daartoe gedwongen. Het leverde in eerste instantie een hoop weerstand op, maar het is zeker interessant om als kunstenaar buiten je comfortzone getrokken te worden. En ik denk dat reflectie op je eigen werk, dus een betere theoretische onderbouwing van mijn werk, kan helpen in mijn verdere loopbaan als kunstenaar. Voice4Thought is voor mij een nieuwe inspiratiebron gebleken. Naar aanleiding van mijn reis naar Tsjaad (uitwisseling met een festival met V4T) eerder dit jaar heb ik twee schilderijen gemaakt. Zij waren onderdeel van de expositie ‘In Movement’, gepresenteerd op het V4T festival wat plaats vond eind september dit jaar (http://voice4thought.org/exposition-in-movement/).

Tsjaad, ik had me een land voorgesteld met honger, ellende en veel politieke onrust. Natuurlijk was dat ook wat ik te zien kreeg, maar ik was verrast door de postiviteit die de mensen uitstraalden en de sterke behoefte die de mensen hadden om zich uit te drukken door middel van kunst en muziek. Hier in het westen is de beeldvorming over Afrika erg negatief, maar ‘Afrika’ bestaat niet. Het is een continent met veel diverse culturen en expressiviteit. In mijn huidige werk wil ik deze emotie overbrengen, het publiek even meevoeren in de ervaring hoe ‘Afrika’ voelt en de hoop die daar leeft. Het moment en de beweging in mijn werk is daar een belangrijk onderdeel van, het reflecteert wat nog gaat komen, hoe ziet de toekomst eruit?



Leave a Reply